باد صبا
دهکده های وبلاگی

با وجود هزار تا فکر و خبر ناراحت کننده و توی فکر فرو برنده و ... به زور فکرم رو جمع و جور می کنم تا در ادامه نوشته های قبلی مطلبی در مورد تحقیقات وبلاگی و کار انجام شده در پایان نامه ام مطلبی بنویسم.

از اواسط قرن بیستم به بعد که رسانه های گروهی و رادیو و تلویزیون در حال باز کردن جای مهمی برای خود در بین زندگی روزمره اکثر مردم جهان بودند تحقیقات و بررسی های علمی و اجتماعی بر روی موضوع رسانه هم شروع شد. یکی از این تحقیقات در دهه هفتاد میلادی بر روی شبکه های مجازی بود. (رسانه و جامعه، BALLE, Francis، چاپ سیزدهم، 2007)

در تحقیقات آن دوره شبکه ها شامل تولید کننده پیام که عمدتا شامل صاحبان شبکه های رادیویی و تلویزیونی و روزنامه ها و مجلات و نویسندگان می شد، مخاطبان و یا گیرندگان پیامها و وسایل واسطه برای انتقال پیام بودند می شد. مدل هایی هم برای این شبکه ها طراحی و بررسی می شد. این نوع شبکه ها بعد از اختراع و حهانی شدن اینترنت هم تقریبا به همان شکل باقی بود. چون باز هم تولید کنندگان اصلی پیام سایتهایی خاص بودند و مصرف کنندگان پیام هم کاربران اینترنت. ولی از سال 2000 به بعد و با گسترش وبلاگ کم کم نوع جدیدی از شبکه های مجازی در فضای اینترنت شکل گرفت که با شبکه های رسانه ای قدیم تر کمی متفاوت بودند. به این دلیل که مفهوم فرستنده و گیرنده تغییر کرده و عمده وبلاگ نویس ها خود خواننده وبلاگ دیگران هم هستند. به همین دلیل مدل های شبکه های مجازی عمدتا مربوط به سالهای اخیر هستند.

آقای یوشیدا یکی از محققین برجسته در زمینه وبلاگ و فضای مجازی و شبکه ها در این مقاله شبکه های وبلاگی را مانند مجموعه ای از موجودات زنده مدل سازی کرده که متولد می شوند، رشد می کنند، و ممکن است از بین بروند. ایشان معتقد است که بسیاری از قوانین حاکم بر اکوسیستم های زیستی جانوران بر شبکه های وبلاگی هم حاکم هستند. مقاله آقای یوشیدا

برای درک بهتر مفهوم شبکه وبلاگی می توان به دو شکل زیر نگاهی انداخت. هر شخص وبلاگ نویس ارتباطاتی با دیگر وبلاگ نویس ها دارد. بعد از مدتی که از تولد و رشد و شناخته شدن یک وبلاگ گذشت، به دور هر وبلاگ شبکه ای رشد می کند. البته هر وبلاگ هم باز خود با وبلاگ های دیگری در ارتباط است و کل بلاگستان تشکیل شده از شبکه ای به هم تنیده از وبلاگها. البته استثنا هایی هم وجود دارد و ممکن است وبلاگی تک و تنها در بلاگستان زندگی کند.

 

 

آقای لین یکی دیگر از محققین برجسته در زمینه وبلاگها به همراه یک تیم تحقیقاتی شش نفره به مدت دو سال حدود هزار و هفتصد وبلاگ را رصد کرده اند و به نتایج جالبی دست یافته اند.

ایشان برای جامعه وبلاگی یک تعریف مشخص ارائه می دهد و ضرایبی را بنیان می نهد که به کمک آن می توان یک جامعه وبلاگی (blog community) را وصف کرد. اصل مقاله های تیم آقای لین را می توانید در اینجا و اینجا ببینید.

ضمنا مقالات دیگری هم که در کنفرانس سالیانه با موضوع فوق برگزار می شود می توانید در اینجا ببینید.

یکی از کارهایی که من انجام دادم این بود که به کمک مقاله آقای کارگر و معیار هایی که می توان وبلاگها را هم ارض دانست چند جامعه وبلاگی فرانسوی و چند جامعه وبلاگی فارسی را انتخاب کردم و ضرایبی که آقای لین معرفی کرده برای این جوامع محاسبه کردم.سپس به کمک مقایسه ضرایب می توان به نتایج جالبی رسید.

ابتدا چند نکته: من عبارت جامعه وبلاگی را عبارت درستی نم دانم. چون لزوما اعضای یک جامعه همدیگر را نمی شناسند و از حال هم خبر ندارند. هر چند که تشکیل جامعه وبلاگی را جزو خصلتهای اجتماعی انسان می دانند و تشکیل جامعه وبلاگی را مانند تشکیل شهر ها و روستا ها می دانند اما من عبارت شهر وبلاگی را هم مناسب نمی دانم. چون ساکنین یک شهر هم از حال هم خبر ندارند. شاید بهترین عبارت ((دهکده وبلاگی)) باشد. چون معمولا ساکنین یک دهکده از حال هم خبر دارند و به هم سر می زنند. در یک دهکده وبلاگی هم اعضا همدیگر را لینک می کنند و به هم سر می زنند و از حال هم خبر دارند. گاهگداری هم رهگذری که عضو دهکده نیست وارد دهکده می شود. با کلیک کردن بر روی لینک ها به چند تا از خانه ها سر می زند و از دهکئده خارج می شود. ممکن است باز هم برگردد و یا ممکن است یکی از اعضای دهکده شود. و اما آن ضرایب: 

نام پارامتر

تعریف

محاسبه کمیت

ضریب گذردهی دهکده وبلاگی

امکان عبور یک تازه وارد به دهکده

 

ضریب جذابیت دهکده وبلاگی

علاقه مندی هر عضو به ماندن در جامعه وبلاگی نسبت به عدم عضویت در آن جامعه

 

ضریب پوشش شهر وبلاگی

نسبت بین ارتباطهای موجود بین اعضای دهکده به کل ارتباطهایی که امکان دارد وجود داشته باشد

 

ضریب پایداری شهر وبلاگی

نسبت ارتباط های بین اعضا در واحد زمان

 
 
 
در این روابط V تعداد وبلاگها، E تعداد ارتباطات بین وبلاگها شامل u و v به ترتیب ارتباطات دو طرف و یکطرفه بین وبلاگها، C جامعه وبلاگی و فاصله زمانی بین بررسی ها می باشد.
در این شکل یک نمونه از دهکده های وبلاگی که من مورد بررسی قرار دادم را ملاحظه می کنید. دایره های زرد رنگ وبلاگها هستند. خطوط قرمز نشاندهند ارتباط دو طرفه بین وبلاگها هستند. (یعنی هر دو وبلاگ نویس همدیگر را لینک کرده اند) و خطوط آبی ارتباط یکطرقه بین دو وبلاگ را نشان می دهد (فقط یکی دیگری را لینک کرده است).
 
 
برای توضیح بیشتر در مورد ضرایب و شکل ظاهری دهکده های وبلاگی می توان از چند مثال کمک گرفت.
به عنوان مثال یک دهکده وبلاگی سیاسی که از تعدادی وبلاگ با موضوع سیاست تشکیل شده است پوشش و پیوستگی زیادی دارد. چون معمولا وبلاگنویس های با گرایش های سیاسی شبیه به هم همدیگر را لینک می کنند. و همچنین یک جامعه وبلاگی که نویسندگان آن از ملیتهای مختلف هستند طبیعتا همپوشانی زیادی بین علائق نویسندگان نیست و شکل ظاهری چنین جامعه وبلاگی هم می تواند باز و فاصله دار باشد. در نتیجه ضریب گذردهی چنین دهکده ای زیاد است.
شکل زیر چند نمونه از تحقیقات آقای لین را نشان می دهد.
 

 با دقت در شکل جوامع وبلاگی و مقایسه پارامتر های مختلف می توان مفهوم پارامتر ها را استخراج کرد. به عنوان مثال میتوان چنین استنباط کرد که هر چه یک جامعه وبلاگی به هم تنیده تر و منسجم تر باشد در نتیجه ضریب گذردهی آن کم و ضریب پوشش آن زیادتر خواهد بود. و همچنین اگر ضریب گذردهی یک جامعه وبلاگی زیاد باشد شکل ظاهری آن جامعه تُنُک و ضریب پوشش آن هم کم خواهد بود.

این ضرایب اعدادی بی بعد بین صفر و یک هستند.

این جدول میانگین این ضرایب را برای چند دهکده فارسی و فرانسوی که عمدتا موضوعشان ((روزنوشت)) و یا ((خانواده)) بوده را نشان می دهد.

 

پارامتر

جامعه وبلاگی ایرانی

جامعه وبلاگی فرانسوی

ضریب پوشش

0.1428

0.0614

ضریب گذر دهی

0.0106

0.1108

ضریب جذابیت

1

0.7917

 
تفسیر این نتایج خود کار مفصلی است. اما به طور اجمالی آنچه مشخص است این است که دهکده های ایرانی منسجم تر هستند. یعنی ضریب گذردهی شان کمتر و ضریب پوششان  نسبت به دهکده های فرانسوی بیشتر است. شاید این مسئله در روحیه شرقی ایرانی ها نسبت به روحیه غربی فرانسوی ها ریشه داشته باشد. دلیل این شاید این است که من هنوز تحقیق کاملی در مورد دلیل این اختلاف ندیدم.

ضمنا یک نکته جالب در تاریخ سرزمین ها این است که هزاران سال پیش، در مناطقی مانند اروپا که آب به فراوانی یافت می شد شهر ها دیر تر شکل گرفتند. اما در مناطقی شرقی مانند ایران که بیشتر مردم مشکل مشترکی مانند کم آبی داشتند شهر ها زود تر شکل گرفتند. (ما چگونه ما شدیم، زیباکلام، 1379)

شاید شکل گیری جوامع در فضای مجازی هم ریشه در چنین خلق و خو هایی داشته باشد.

پيام هاي ديگران ()        link        چهارشنبه ٢٦ امرداد ،۱۳٩٠ - سیاوش